Μια «Ασπίδα» για τα μνημεία και της Μεσσηνίας – Μέτρα αντισεισμικότητας για μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους

Πρώτη Δημοσίευση: 11/09/2017 10:28 - Τελευταία Ενημέρωση: 11/09/2017 10:28
 
«Από τα τηλεφωνήματα που δεχόμαστε καθημερινά από πολίτες, αρκετοί είναι αυτοί που ρωτούν πότε θα μπορέσουμε να προβλέψουμε έναν σεισμό», λέει χαμογελώντας, σε ρεπορτάζ της "Καθημερινής", ο διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Βασίλης Καραστάθης. Το γραφείο του στον Λόφο των Νυμφών είναι καλυμμένο από οθόνες υπολογιστών, καλώδια, πληκτρολόγια και λάπτοπ για τον συντονισμό της ερευνητικής του ομάδας.
Oι ερευνητικές προσπάθειες που πραγματοποιούνται, αν και ελπιδοφόρες, δεν είναι σε θέση μέχρι σήμερα να οδηγήσουν σε ακριβείς προβλέψεις ως προς το πού και πότε θα χτυπήσει ο Εγκέλαδος.
Ωστόσο, συμβάλλουν αποτελεσματικά στην αντισεισμική προστασία της χώρας μας και σε αυτό το πλαίσιο οι ερευνητές του Ινστιτούτου ανέπτυξαν πρόσφατα ένα νέο ψηφιακό εργαλείο για την αντισεισμική θωράκιση των μνημείων, ναών, κτισμάτων και μουσείων που βασίζεται, όχι σε προβλέψεις, αλλά σε πραγματικά δεδομένα. «Οι πολιτιστικοί οργανισμοί και τα μνημεία της χώρας μπορούν να χρησιμοποιήσουν το ερευνητικό πρόγραμμα 'Ασπίδα', για να βοηθηθούν στη λήψη των κατάλληλων μέτρων με στόχο την ελαχιστοποίηση του κινδύνου σε περίπτωση σεισμού», λέει στην «Κ» ο κ. Καραστάθης, εξηγώντας μας τον σχεδιασμό και τα αποτελέσματα του προγράμματος.
Η μεγάλη επιστημονική ομάδα της «Ασπίδας», αποτελούμενη από ερευνητές σεισμολόγους, μηχανικούς και γεωλόγους, κινήθηκε σε δύο άξονες: αρχικά εντόπισε και ταξινόμησε τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους στην ελληνική επικράτεια και έπειτα διερεύνησε και μοντελοποίησε τα ενεργά σεισμικά ρήγματα, ώστε να μπορεί να υπολογίσει την «σεισμική επιτάχυνση», που πρακτικά δείχνει τη δύναμη που θα δεχθούν τα κτίρια σε περίπτωση σεισμού από την ενεργοποίηση κάποιου ρήγματος.
 
Η καινοτομία
 

Η καινοτομία όμως της «Ασπίδας» δεν είναι μόνο η σύνδεση μνημείων και ρηγμάτων. Με βάση τα σεισμικά δεδομένα που παρέχει το πρόγραμμα, οι επιστήμονες και οι μηχανικοί μπορούν να τεστάρουν ένα μνημείο ψηφιακά για να δουν την αντοχή του σε ενδεχόμενο σεισμό και αν τα υλικά του το προδώσουν, να προχωρήσουν σε βελτιώσεις και ενισχύσεις.
 
Ο τρόπος λειτουργίας και ο εντοπισμός των τρωτών σημείων
 
• Ψηφιακός σεισμός: Για να καταλάβουμε καλύτερα πώς εφαρμόζεται το πρόγραμμα σε πραγματικά μνημεία ανοίγουμε με τον κ. Καραστάθη τα δεδομένα του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου στο Πλατάνι της Αχαΐας που χρονολογείται στον 12ο αιώνα. Πρόκειται για έναν μονόχωρο τρίκογχο ναό με τρούλο και τριμερή νάρθηκα και είναι ένας από τους μόλις πέντε ναούς αυτής της μορφής που σώζονται στην Ελλάδα.
«Ο ναός είναι ανοιχτός στο κοινό, τελείται η θεία λειτουργία, έχει σποραδικές βλάβες και ήταν ενδιαφέρον να διερευνήσουμε πώς θα επηρεαστεί το κτίσμα και τι συμπεριφορά θα έχει σε έναν σεισμό».
 Στον χάρτη της «Ασπίδας» φαίνεται καθαρά ότι ο ναός βρίσκεται κοντά σε ενεργό ρήγμα. Αυτό σημαίνει ότι το ρήγμα μπορεί να δώσει σεισμό σύντομα; «Όχι, δεν βασιζόμαστε στο κατά πόσον πιθανό είναι να γίνει άμεσα ένας σεισμός στην περιοχή», τονίζει ο διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου, «αλλά λαμβάνουμε υπ’ όψιν μας το δυσμενέστερο σενάριο με βάση το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του ρήγματος και της περιοχής θεμελίωσης του μνημείου, διότι η αξία των μνημείων δεν περιορίζεται στα επόμενα χρόνια, αλλά εκτείνεται στο βάθος των αιώνων».
• Στοχευμένη συντήρηση: Οι επιστήμονες αποτύπωσαν με σύγχρονες μεθόδους το εσωτερικό και το εξωτερικό κέλυφος του κτιρίου, συνέταξαν την αρχιτεκτονική κάτοψη, τις τομές, τις οικοδομικές φάσεις του κτιρίου, ανέλυσαν τα δομικά του στοιχεία και στο τέλος σχεδίασαν ένα ψηφιακό τρισδιάστατο ομοίωμα για την πειραματική εφαρμογή της «Ασπίδας».
 «Σε αυτό το ομοίωμα προκαλέσαμε τεχνητά έναν ψηφιακό σεισμό, λαμβάνοντας υπ’ όψιν το δυσμενέστερο σενάριο σε σχέση φυσικά με το ρήγμα της περιοχής, δηλαδή 5,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και είδαμε ποια είναι τα αδύναμα σημεία του ναού», μας λέει ο κ. Καραστάθης.
Η ομάδα του συνέκρινε τα αποτελέσματα του πειράματος με την υφιστάμενη κατάσταση του κτιρίου και είδαν ότι υπάρχουν ζημιές, προφανώς από παλαιότερους σεισμούς, σε ορισμένα από τα σημεία του ψηφιακού ομοιώματος που υποδείχθηκαν ως ιδιαίτερα τρωτά. Με βάση τα αποτελέσματα της «Ασπίδας» η συντήρηση του ναού μπορεί να γίνει πιο στοχευμένη.
Στο πλαίσιο του προγράμματος, η ερευνητική ομάδα έκανε παρόμοιες μετρήσεις στον Ιερό Ναό Αγίων Θεοδώρων στον κάμπο Αβίας, ένα μνημείο που η κατασκευή του τοποθετείται την περίοδο της οθωμανικής κατοχής και στον Ιερό Ναό Αγίου Μηνά και της Παντάνασσας στο Ηράκλειο της Κρήτης.
 



Προσθήκη νέου σχολίου

CAPTCHA
Σχόλια με υβριστικό και προσβλητικό περιεχόμενο ή γραμμένα με greeklish ή δεν θα δημοσιεύονται. Συμπληρώστε τον αριθμό της εικόνας. Αυτή η ερώτηση γίνεται για να διαπιστωθεί εάν είστε άνθρωπος ή όχι και για την αποτροπή αυτοματοποιημένων υποβολών spam.

Σχετικές Ειδήσεις